Bel Fıtıklarının Aşamaları ve Tedavisi

[özgür]

OMURGANIN YAPISI
Omurga, ense kökünden başlar ve kuyruk sokumunun dibinde biter.
Üst üste dizilmiş ve Omur (Vertebra) adı verilen
7 boyun, Boyun bölgesi  Cervical Vertebra (servikal)
12 sırt, sırt bölgesi Thoracal Vertebra (torakal) veya Dorsal Vertebra
5 bel omuru, bel bölgesi Lomber Vertebra
1 kuyruk sokumu kemiğinden oluşur, kuyruk sokumu bölgesi Sakral Vertebra veya Sakrum olarak isimlendirilir.



Omurların arasında Disk (intervertebral disk)  adı verilen ve omurganın esnemesini, bükülmesini ve şok darbelerini emmesini  sağlayan kıkırdağımsı bir yapı bulunur.

Disk iki kısımdan oluşur:

1-Nucleus Pulposus: Kısaca nucleus (nukleus olarak okunur) olarak bilinir.
Diskin iç kısmını oluşturur. Su tutma yeteneğine sahip glikoprotein yapısında lif  yumağından oluşur. Hacminin % 90’ı sudan oluşur. Bu nedenle esneme, bükülme ve darbeleri emme yeteneğine sahiptir.

2-Annulus Fibrosus: Diskin dış kısmını oluşturan ve sağlam örülmüş katmanlardan oluşan sert ve çok güçlü bir kılıftır.
Bu kısım, nukleusun etrafını sararak bütünlüğünün korunmasını sağlar.  
Normalde 1,5 tonluk bir yüke dayanabilecek sağlamlıktadır.



Boyun bölgesi (Cervical) omurları arasında oluşan fıtığa Boyun Fıtığı denir.
Fıtığın yerini belirtirken hangi omurların arasında oluşmuş olduğu ifade edilir.
Örneğin 5. ile 6. boyun omurları arasında oluşmuş olan fıtığa C5-6 fıtığı denir.
C1-2 arasında disk bulunmadığından, bu bölgede fıtık oluşmaz.
C2’den itibaren C7’ye kadar herhangi iki omur arasında boyun fıtığı gelişebilir: C2-3, C3-4, C4-5, C5-6, C67.



Sırt bölgesi (Thoracal) omurları arasında oluşan fıtığa Sırt Fıtığı denir.
Fıtığın yerini belirtirken hangi omurların arasında oluşmuş olduğu ifade edilir.
Örneğin 9. ile 10. sırt omurları arasında oluşmuş olan fıtığa T9-10 fıtığı denir.
T1’den itibaren T7’ye kadar herhangi iki omur arasında sırt fıtığı gelişebilir: T1-2, T2-3, T3-4, T5-6,…T10-11, T11-12.



Bel bölgesi (Lomber) omurları arasında oluşan fıtığa Bel Fıtığı denir.
Fıtığın yerini belirtirken hangi omurların arasında oluşmuş olduğu ifade edilir.
Örneğin 4. ile 5. bel omurları arasında oluşmuş olan fıtığa L4-5 fıtığı denir.
L1’den itibaren L5’e kadar herhangi iki omur arasında bel fıtığı gelişebilir: L1-2, L2-3, L3-4, L4-5.



Sacrum (sakrum) olarak bilinen kuyruk sokumu kemiği, birbiriyle kaynaşmış 5 omurdan oluşur.
Birbirinden boğumlarla ayrılan bu omurlar yukarıdan aşağıya doğru: S1, S2, S3, S4, S5 olarak isimlendirilirler ve aralarında disk bulunmaz.
Bu nedenle sakrumda fıtık oluşmaz.



Fıtıklar geçiş bölgelerinde de görülebilirler. Bu fıtıklar şu şekilde isimlendirilirler:

C7 ile T1 arasındaki fıtıklar:    C7-T1 fıtığı

T12 ile L1 arasındaki fıtıklar:  T12-L1 fıtığı

L5 ile S1 arasındaki fıtıklar:     L5-S1 fıtığı

BEL FITIĞININ OLUŞUMU VE AŞAMALARI

Birinci Aşama: Esmer Disk, Dejenere Disk

Bel fıtığı gelişimi, diskin yapısının bozulmasıyla başlar.
Yapısı bozulan diskin dışındaki kabuk (annulus) zayıflar .
Zorlamayla beraber annulusun içindeki liflerde minik yırtıklar gelişmeye başlar.
Aynı zamanda diskin iç kısmında bulunan nucleus da kurumaya ve böylece esneme, bükülme ve darbeleri emme yeteneğini yitirmeye başlar.
Bu aşama bel fıtığının habercisidir ve Disk Yıpranması, Disk Dejenerasyonu, Dejenere Disk olarak adlandırılır.
Disk dejenerasyonu geliştiğinde nuleus içindeki su miktarı azalmış olur ve böylece disk, normalde  olduğundan daha siyah görünürler.
Bu nedenle bu disklere Esmer Disk de denir.



Belirti ve Bulguları: Hiç bir belirti vermeyebilir veya zorlamayla beraber sadece bel ağrısı yapabilir.

Teşhisi: Sadece MR ile teşhis edilebilir.

Tedavisi: Diske binen yükü azaltmak ve diski zorlayıcı hareketlerden kaçınmak gerekir.
Fazla kiloları vermek,
topuklu ayakabı giymemek,
eğilip iş yapmamak,
ağır yük taşımamak,
zorlayıcı sporlardan uzak durmak,
düzenli yürüyüş ve yüzme ile karın,
bel, sırt ve bacak kaslarını güçlendirerek omurgaya destek sağlamak gerekir.
Genellikle düz ve toprak bir yolda ve normal yürüyüş temposunda 40-60 dakikalık yürüyüşler önerilir. Ağrılı dönemlerde ilaç tedavisi ve kısa süreli yatak istirahati uygulanabilir.

İkinci Aşama: Bulging

Zamanla annulusun içindeki yırtıklar artar ve içerdeki nukleusun baskısıyla annulus bir yerinden dışarı doğru bombeleşmeye başlar.
İlk etapta bu bombelik, çok küçük ve belli belirsiz bir aşamadadır.
Bu duruma Bulging (Balcing) denir.



Belirti ve Bulguları: Hiç bir belirti vermeyebilir veya sadece bel ağrısı yapabilir.

Teşhisi: Sadece MR ile teşhis edilebilir.

Tedavisi: Diske binen yükü azaltmak ve diski zorlayıcı hareketlerden kaçınmak gerekir.
Fazla kiloları vermek,
topuklu ayakabı giymemek,
eğilip iş yapmamak,
ağır yük taşımamak,
zorlayıcı sporlardan uzak durmak,
düzenli yürüyüş ve
yüzme ile karın, bel, sırt ve bacak kaslarını güçlendirerek omurgaya destek sağlamak gerekir.
Genellikle düz ve toprak bir yolda ve normal yürüyüş temposunda 40-60 dakikalık yürüyüşler önerilir. Ağrılı dönemlerde ilaç tedavisi ve kısa süreli yatak istirahati uygulanabilir.
Kısa süreliğine çelik balenli bel korsesi kullanılabilir.

Üçüncü Aşama: Protrüzyon

Gittikçe annulustaki minik yırtıkların miktarı artmaya ve böylece annulusu zayıflatmaya başlar. Zorlanmayla beraber diskin içinde artan basınç nedeniyle ortadaki nucleus, annulusu dışa doğru iterek belirgin bir şekilde bombeleşmesine neden olur.
Bu bombeliğe Protrüzyon denir ve bombeleşen diske de Protrüde disk denir.



Belirti ve Bulgular: Bombeleşen yere göre ya sadece şiddetli bel ağrısına veyahut da şiddetli bel ve bacak ağrısı ile beraber bacakta uyuşma ve güçsüzlüğe neden olabilir.

Teşhisi: Bilgisayarlı Tomografi’de teşhis edilebilirse de en iyi ve en detaylı teşhisi MRI ile yapılır.

Tedavisi: Hastanın ağrıları dayanılmayacak kadar şiddetli değilse ve hastada felç gelişmeye başlamamışsa ilaç tedavisi ve yatak istirahati önerilir.
Kısa süreliğine çelik balenli bel korsesi kullanılabilir.
Tedaviden kısmen fayda gören hastalara Fizik Tedavi de eklenir.

Fıtığı taze olan ve güçszülüğü bulunmayan tedaviye dirençli hastalara İntradiskal Girişim uygulanabilir.  Halk arasında ismi yaygın olarak kullanılan Lazer, bu girişim tekniklerinden bir tanesidir.

Ağrıları dayanılmaz şiddette olan veyahut da felç gelişen veya gelişmekte olan hastalar, ameliyat edilmelidir.

Dördüncü Aşama: Ekstrüzyon

Dıştaki kabukta ( annulus ) meydana gelen yırtıklar o kadar çoğalır ki, sonunda kabuğun o bölgesi tamamen yırtılır ve içteki yumuşak kısım (nukleus) omurilik ve sinire doğru fırlar.
Bu duruma Ekstrüzyon ve yırtıktan dışarı fırlayan diske de Ekstrüde Disk denir.
Bu durum halk arasında Fıtığın Patlaması veya Fıtığın Yırtılması olarak bilinen durumdur



Belirti ve Bulgular: Annulusun (kabuğun) yırtılmayla beraber daha önce var olan şiddetli bel ağrısı hafifler ama dışarı fırlayan nukleusun (içteki yumuşak kısım) omurilik ve siniri sıkıştırması sonucu bacak ağrısı dayanılmaz hale gelir ve bacaktaki uyuşma hissi artar.
Bu duruma genellikle bacakta veya ayakta güçsüzlük de eşlik eder.

Teşhisi: Bilgisayarlı Tomografi’de teşhis edilebilirse de en iyi ve en detaylı teşhisi MRI ile yapılır.

Tedavisi: Tek tedavi seçeneği ameliyattır. Ameliyat için geç kalınması halinde kalıcı sinir hasarına bağlı olarak bacakta veya ayakta kalıcı uyuşma ve felç gelişme ihtimali yüksektir.

Bel fıtığında ameliyat teknikleri hakkında bilgi almak için Bel Fıtığı Ameliyatı

Bazan dışarı fırlayan nucleus parçası o kadar büyük olur ki, omurilik kanalında aşağı doğru yol alan ve içinde işemeyi, büyük abdesti tutmayı, cinsel işlevleri düzenleyen lifleri de içeren sinir demetini ezer. Bütün bel fıtıklarında %0.7 oranında görülen bu tabloda
bacaklarda veya ayaklarda güçsüzlük,
idrar yapamama ve damla damla idrar kaçırma,
büyük abdesti yapamama,
iktidarsızlık,
apış arasında uyuşma gibi belirtiler görülebilir.
Bu durum bel fıtıkları içerisinde en tehlikeli olanıdır ve acilen ameliyat olmayı gerektirir.
Bu fıtıklarda ilk 36 saatten sonra ameliyat yapılsa dahi birtakım hasarların geri dönüşü olmaz.

Beşinci Aşama: Sekestrasyon

Dördüncü aşamada gerçekleşen sürecin aynısı olur;
farklı olarak, dışarı fırlayan parça kopar ve omurilik kanalı içerisinde bağımsız bir parça olarak durur.
Bu olaya Sekestrasyon ve parçaya da Sekestre Disk Fragmanı veya Serbest Parça denir.
Beşinci Aşama fıtığın diğer bütün özellikleri, belirtileri ve tedavisi Dördüncü Aşama fıtıklarınkiyle aynıdır.



 

Tedavi: Tek tedavi seçeneği ameliyattır.

Kaynak: http://www.ozcanaslan.com/belfitiklarininasamalarivetedavisi.html

[özgür]

Bel Fıtığı

[özgür]

Fıtık Olduğunuzun 4 Önemli İşareti

genellikle bağırsaklar veya yağ dokusu
ait olduğu boşluğun dışına doğru sarkar.
Birincisi
dinamik şişlikler. Bir var bir yok.
Fıtığın en belirgin ve en yaygın
belirtisi özellikle karın veya kasık
bölgelerinde fark edilen yumuşak bir
şişlik. Bu şişliğin en karakteristik özelliği hareketli olması.
Öksürdüğümüzde, ağır bir şeyi
kaldırdığımızda veya ıkındığımızda
belirginleşir. Yatağa uzandığınızdaysa
genellikle kendiliğinden içeri kaçar
veya elle hafifçe itildiğinde kaybolur.
Eğer bu şişlik artık içeri girmiyorsa ve
sertleşmişse bu durum acil bir müdahale
gerektiren boğulmuş fıtık belirtisi
olabilir.

İkincisi, saplanma tarzında
keskin ağrı.Özellikle
karın içi basıncının arttığı, aniden
ayağa kalkma, uzun süre ayakta durma,
eğilme veya ağır yük kaldırma gibi
durumlarda fıtık bölgesinde yanma veya
saplanma hissi oluşur. Bu dokuların dar
bir delikten dışarı zorlanmasıyla ortaya
çıkan bir feda çığlığıdır.

Üçüncüsü, bitmek bilmeyen bir ağırlık ve basınç hissi.
Özellikle günün ilerleyen
saatlerinde yer çekimlerinin de
etkisiyle fıtık bölgesinde bir
rahatsızlık hissi artar.

dördüncüsü sindirim ve boşaltım
düzensizlikleri.
mide fıtığında, göğüs kafesinde yanma, ağza
acı su gelmesi ve yutma güçlüğü görülür.
Kası fıtığında bağırsakların bir
kısmının fıtık kesesine sıkışması sonucu
kabızlık, şişkinlik ve dışkılama
zorlukları yaşanabilir.

Ağır işçiler ve sporcular.
Kronik öksürüğü olanlar,
Hamilelik süreci

Ancak fıtık mekanik bir yırtıktır
çözümü laparaskopik
kapalı fıtık ameliyatıdır.
Yama teknolojisi gelişti. Zayıf
bölgeye yerleştirilen ileri teknoloji
ürünü yamalar o bölgeyi eskisinden bile
daha sağlam hale getirir
Yerden bir şeyler alırken belinizi bükmeyin.
Dizlerinizi kırarak çömelin.
Kabız kalmayın. Bol lifli gıdalar ve su tüketimi tuvalette ıkınmanızı engeller
Bu da karın duvarınızı korur.

Karın ve kasık fıtığı için basınç düşmanları var.
Bu fıtıklarda en büyük risk ıkınma ve karın içi basınc
Kabızlık fıtığı en çok tetikleyen ve büyüten durumdur
Lifli gıdaların işe yaraması için su şart
Su disklerin hidrasyonunu yani nem dengesini sağlar
Probiyotikler, ev yoğurdu kefir. Sağlıklı
bir bağırsak florası şişkinliği ve gazı
azaltarak karın duvarına binen yükü de azaltacaktır.

ihmal edildiğinde acil cerrahi gerektiren
komplike bir duruma dönüşebilir.